ترجمه
واگر (بدهكار) تنگدست بود، او را تا هنگام توانایى مهلت دهید و (در صورتى كه واقعاً توان پرداخت ندارد،) اگر ببخشید براى شما بهتر است، اگر (نتایج آنرا) بدانید.
نکته ها
هر چند در این آیه سفارش شده كه به بدهكار مهلت داده شود، ولى نباید بدهكار از این موضوع سوء استفاده كند. لذا اگر بدون عذر در پرداخت بدهى خود تأخیر كند، گناهكار است. در حدیث آمده است: براى كسانى كه بدون عذر، بدهى خود را نمىپردازند، گناهِ دزد نوشته مىشود. همچنان كه براى مهلت دهندگان، پاداشى چون پاداش شهیدان ثبت مىشود. به هر روزى كه به بدهكار مهلت داده شود، پاداش صدقهى همان مبلغ، براى طلبكار ثبت مى شود. [770]
گذشت از بدهكار نادار، براى شما بهتر است، زیرا:
الف: شاید فردا براى خود شما نیز این صحنه پیش آید.
ب: مال فراموش مىشود، ولى بخشیدن به نادار هرگز فراموش نمىشود.
ج: كسب رضایت دل محروم و رضاى خالق، از كسب درآمد بمراتب بهتر است.
در احكام فقهى آمده است: زندانى كردن بدهكار معذور، ممنوع است و در مواردى كه شخص بدهكار واقعاً مالى نداشته باشد كه بدهى خود راپرداخت كند، وظیفهى حكومت اسلامى است كه بدهى او را بپردازد.
پيام ها
1- اسلام، حامى مستضعفان است. «و ان كان ذوعسرة»
2- نه تنها ربا نگیرید، بلكه در گرفتن رأس المال و اصل سرمایه نیز مدارا كنید. «فنظرة الى میسرة»
3- اصل در زمانبندى براى بازپرداخت، توان بدهكار است. «فنظرة الى میسرة»
4- اجبار بدهكارى كه توانایى پرداخت دارد، مانعى ندارد. «ان كان ذو عسرة فنظرة»
5 - بخشیدن بدهكار فقیر، صدقه است. «وان تصدقوا خیر لكم»
6- نظام حقوقى و اقتصادى اسلام، با نظام اخلاقى آن پیوند دارد. گرچه بازپسگیرى وام حقّ است، ولى مهلت دادن وبخشیدنِ بدهكار باید مراعات شود. «فنظرة... تصدقوا»
7- محدودیّت انسان وثروت دوستى او نمىگذارد كه انسان به حقیقت ارزشها و كمالات پىببرد. «ان كنتم تعلمون»